Mesela diz bajar halaba mra 


Dibjin heb tineb prebyek heb. Mer we mirib zarok w zedey lawikek nebn.

Preb lawk xwe gelk belangazbun. Mala wan li gndek b. Ev gnd bi qederek ji bajar Heleba Mra durb. Her roj lawik diu nava y kerikek1) zing jinav dibir ew li ser mil xwe dihilgirt dibir bajr ji firotinera. Bi heq ve keda xwe ya zahmet nan xwarin ji xwer dayka xwe ya yextyar belengaz dikir carek din dihat mala xwe cem dayka xwe ya li ber dil w gelk (piř) şrnb.

Salek bihirt lawik her roj bi v hal xwe dayka xwe xwed dikir. Lawik ji v hal xwe xerab gelk aciz b. Ji ber k w ti fede ji kar xwe zahmet nedikir. Bi zor karb zik xwe dayka xwe terbik.

Rojik lawik got dayka xwe: „Yad mala me ji bajr gelk dura encex ez karibim di rojda carek ezinga bibim firotin. Ez ji hilgirtina va ezinga gelk aciz buima ez ti fed j nakim. Heger ti bya min bik em mala xwe bibim nezk bajr, hing ez karibim gelek caran ezinga bibim firotin. Feda me j we behtir heb.“

Dya w ji xwer fikir go law min şarezeya kefa we ji peşnyaza lawe wer gelk hat we j qirar p da k ew mala xwe bibin nezk bajr.

Ew ji xwer li xank gerahan ata wan jek li px bajr dn. Wan mala xwe bir w xan lawik kar xwe berdewam kir. Dsa salek dem bihirt lawik dsa ji kar xwe zinga aciz b.

Ew ji xwera fikir got: „Rasta feda min niha behtir ji dema ber ji kar min heya l ez ji v in hatin aciz bm mil min ji hilgirtina v kerik klb. Ez mecbr ji xwera karek din bibnim ta ez karibim xwe dayka xwe he hesantir bi xwed bikim.“

Ew li nava bajr geraha l ti kar ji xwer ned k karib xwe dayka xwe p xwed bik. Ji lewma w dest avt xeraby dizya dikandar bajer kir.

Gelek hindik dem bihirt dikandara ji ber dizya lewik dan qaqa reş. Wan ti ar ji dest w nedn k karibin xwe ji dizya w biparzin. Dikandar dolmend bajr li hev gihan hev biryar dan k ew gilih xwe li cem Mr xwe bikin. Ew li cem Mr xwe gihan hev gilih xwe kirin. Wan got: „Mr me heger ti arak ji mera nebn em becbr bimnin k dikan xwe bigirin ji xwera herin welatek din. Em bajr terk bikin ji Dizara bihln.“

Gava wan ev jek ji Mr xwer got Mr bakir şwermend rihsipy xwe ji bona ew bi hevra arake (derfeteke) bibnin ka ew ilo (awa) xwe biparzin.

Lawikj xwe dida ber anşkeke j koka Mr a reş ji xwera li wan di hishis.

Mr şwermend xwe biryar dan k ew w helbek zr li nava bajr li ber dery dikana birşnin her dikandarek we l ghdarb heya livan zera bitewih wan ji xwera bid hev ew diza. Hing nobedar w w bigirin.

Lawik mal bin sol xwe qr kirin rahişt gokek li nava bajr ji xwera bi gok lst. H dikandar nobedar li xwe nezvirna w zr li herd bi qra bi bin sol xwe va dan hev. Herkes ma aceb may ji ber k ti kes li ard neteweha wan ned k kes ew zer dan hev. Bi ten wek hawak bi sehrbaz zerek li meydan nema, hemi winda bun.

Carek din ew li cem Mr xwe civyan ew ji v rewş agahdar kirin. Wan v car biryar dan k ew devehek (dell) bar bikin ji zra berden nava bajr gotin ki bar we deyn ew diza.

Roja din wan deveh ji zra barkirin ew berdan nava bajr. Gava ew giha derba mala preby law w, lawik deste xwe avt gh devh ew kişand hindir bar we dan ew gra kir pera goşt we hilan. Nobedar dsa bi nava bajrketin li ti dera deveh nedn. Pepka dsa man acbmay (Matmay) ji berk ti kes nedt awa deveh tevl barek zr winda bib.

Carekdin ew li cem Mr civyan wan v car biryar dan k ew prek sehrek (sehrbaz) berdin nava bajr ew bi delal goşt deveh ji wan bixwaz, li mala k goşt deveha heb ew mala dizaya. Heft pr sehrek berdan hev yek ji wan zora her şeş din bir. Mr got pra sehrek: „T her li nava bajr bigerih te ji minra goşt deveha bn.“

Lawik got dayka xwe: „Gerek ti ticara goşt deveha li xwe tabit nek ticara goşt deveha ned tikes.“ Dayka v got: „Berb lawo.“

Pra sehrek bi nava bajr ket mal bi mal gereha. iqas mala k ew ye w xwe digiryand ev gotin ji wanra digotin. „Ez prebma, mer min mirya bi ten lawikek min heya. Ez xwed ew lawikin. Lawk min gelk nexweşa. Min ew bir ser hekma cem hilmdara. Ti are jera nedn, l hem bejin bi ten goşt deveha ji wra dermana. Per min nina ez yextyar buma ez hewkarim ji bona bihay goşt deveha bişixulim (kar bikim) heger ez nezk nedr lek goşt deveha ji Lawke xwey sew ra peyda nekim ewe bimir. Xwelya vqa dinyay li ser min rebana xwedb lawik min sew we bimir ez b kes b xwed li dinyay ibikim. Ez di bext weda hun di bext xwedda heger goşt deveha li cem we heb lek j bidin min ew dermana ji law min sewra.“

Gava ew hat mala lawik diz dayka w ya yextyar dil tenik bi ten li mal b. Pra sehrek ev gotin xwe ji wer gotin.

Pra reben iqas li ber xwedaj dsa pra sehrek zora we bir dil we bi xwe şewitand. Pra dya lawik diz rehişt lek j goşt deveh got: „Dayk reben lawk min berya di roja ew goşt ji xwera ji nava bajr kirb le ez i bikim gerek em pireb li hev ben rahm. Belk xwed li lawik mij b rahm w ji qeda bela bisitirn.“

Kefa pra sehrek gelk hat got: „Pr te rih lawik min ji mirin xelas kir. Ma qey ez v qencya te carna li dar v dinyay ji bra bikim? Heta ez saxbim li v dinyay ez diha li cem reb xwe ji tera lawik tera bikim.“

Pra sehrek rahişt goşt xwe, xatir xwest. Gava ew giha dev der ser we lawik li hev rast b. Qurm dil lawik qeteha, zanb k we zora dayka w birya goşt ji w standya.

Hima lawik dest we got: „Xaltk t bi xwer hat. Day xaltka min hatib i? Belk tişt we xwestib te neda w? Ma qey min ne gotib heger hin tiştina ji te bixwazn ew tişt li cem te hebn gerek ti bid wan?“

Pra sehrek got: „Xwed te bi sitirn law min. Mr milyaket di ber rih terabin. Tişt min ji dayka te xwest we da min. we rih law min sew ji mirin xelas kir. Ma qey ez carna w qencya te dayka te ji br bikim.“

Lawik got „Ka dyamin i day te?

Pr sehrek got: „Law min ew end rojin law min li ber mirineya, hekm hilmdar bejin derman w lek goşt devehaya ez li derman w gerihim min ew li ti dera peyda nekir, l xwed bid dayka t xwed te ji wer bi sitirn, we tişt min xwest ew da min.“

Lawik got: „Ka ez bibnim belk dya min hindik dayib te. Ew gelk (piř) qessa.“

Pra sehrek got: „Ser min bi qurbana te b, xwed bid w, w zedj da min.“

Her iqas pra sehrek li ber xwe da l ar ji dest lawk ned ku ew karib her. W got: „Ka wer carek din Hindir! Ta ez tra t goşt deveha bidim te, ji bona lawk t qenc rihet bib.“

Lawik ew carek din vegerand hindir ew kşt. Laş w kir pera bi ten destk ji w xwkir, hişkkir hilan.

Carekdin gel bajr ma heyr hew zanbn ew awa xwe ji bela v diz xelas bikin anj biparezin.

Nav deng v diz li dinyay bela b. Rojek Mr bajarek din j mr Helebra mektbek (namak) nivs ew da qasirek şand ji wra.

Gava Mr bajar heleb ev mektb xwend gelk qehir, ji ber k Mr din teda ji bona w gelek tişten bi qahr nivsbn. W tişt wek: „Heger ti Mrek hedilbya niha te diz xwe bigirta, l wilo (wisa) xweyaya ku ti nikar dizek bigir ma t awa bajar xwe ji şeř giran biparz?“

Mr bajar heleb ji van qahra gelk (piř) dil xwe girt sundek giran ji xwera xwar ku ew bi i miqamjb (Haway) gerek ew diz bajar xwe bigir.

Carek din w rihsipy şewermend xwe li dora xwe dan hev bi wan şewir ka ew bi i haway karibin v diz bixapnin w bigirin.

Wan teva got heger ew kea (qz) xwe bitenr bik malek li px bajr ev diz li kub we b jem w. Jiber k ew her sih ji tişten talok k.

Her iqas ev yek li xweşya mr ne dihatj w ev biryar disa qebul kir got: „Heger girtina v diz bajar me bi v haway pek b ez v yek j bikar bnim.“

Wan kea m ku gelk bedewb kirin malek li px bajr bi şev nobedara bi diz l nobet digirtin. end şev bihirtin l ti kes xwe nezk we nekir.

Evarek şev bireş carek lawik diz rahişt dest pr ku w hilanb knikek tiji av ber xwe da mala ku kea mr te deb.

Gava ew ket hidiru kea mr xwest bik hawar l lawik ew bi gotin ewlekar sekinand got: „Herkes li min gerih ez lawikek hewqas jehatma. Ma ti naxwaz ber ku nobedar bav te min bigirin min bibin cem bav te ta ew ser min jek carek bibn ka ez awama?“

Bi van gotin w dil kea mr li w emin b di dil xwed got: „bi rast ev gotin w rastin.“

Herdo ji xwer ketin gotin galgala heta herdu lı hevdi serbest bun xeber bı xeber ew l ber dil keik şrntır dbu. Carek keik xwe ji wra sistkir ew ketin nav sohbeta dil evny.

Gava wan sohbeta xwe ya ewny xelas kir lawik xwest k ew carek din her l keik ne xwest ku ew carek din her. Şev berb bi sibeh u h herdo li cem hevbun. Lawik iqas li ber xweda l w nikarb xwe ji dest kea mr derx. Carek w got: “Xatuna min delal ez mecbr derkevim ber dev şebak ta ez mskim.’ Xatuna delal got: „ez nikarim destura t bidim t bazd bav min we bej - te b raza xwe destura w da ji bona em w negirin-, hing ewe min j dvla te bikujin.”

Lawık got ka ez derkevim ber dev şebak! Ez lı wed mez bikim hed carek din z vegerihim hindir. Heger ti ji min bahwer nak dest min zembika heta ez carek din vegerihim hindiru.

Xatuna reben ji xwera got ma qey ew bi kuva her? Gava ew bıxway birev ez bikim hawar nebedar we ben w bigirin. Lawik dest pr ku bi wrebu da dest xatun derket ber şebak qllik di kunik avd vekir . Gava deng av ji kunik dihat xatun bahwerdikir go ew mez k. Reben nizanbu ku ew ji xwera bazdayya.

Qederek ma hew deng ji aw hat le lawikj be deng b. Xatun dest kişand got: “ma qey ti ter mez nak?” Dest qutkir dev wev hat. Qren bi we ket kir hawar. Gava nobedar hatın we dest qutbuy wan mesel hemi ji wanra got. Le tiştek go nobedara bikira nemab. Diz bedew heft neqeb dabun pişt xwe.

Mr hema dell berdan nav bajr gotin: ‘Gerek ti kes ji bajer dernekev li mala xwe bimn.” Sıwar ketin nava bajr mal bi mal gerehan li kesek bi destek gerehan l wan ti kes dest qtby anj dest jekir nedn.

Ji bereda gotina – tişt xwed li hev bn ben nikarin betal bikin – xatun ji we sohbeta xwe ya kurt bi halek b. Bav we got: ev rureş mın an ser kea xwe za bedew gerek ew yaroke dı yik xweda biweldn hing em zanibin ki bav we zarokeya. Dibejin zarok bej gelk jrekin. Gava ew brawir bib hing em milet v bajar li derek dinin hev lawik berdin nav wan. Bav w di nava wan deb ew nasbik her cem w.

Xwed lawikek da xatun salek w qedeha ew brawir b. Mr ferman da go milet bajr hemi li cihek bigihin hev. Siwar ketin nava bajr ti kes nehiştin, kal jiwan hemi ann dera go mr gotib. Heta milet hemi li hev giha hev roj u ava dinya bu reş.

Wan milet bajr hemi li derek fereh dan hev lawik berdan nav wan. Bav zarok ber hing kar xwe kiribu. W kvroşkek kirib bin heb go w li xwe kiribu. Ew di qurşika her tarda runişt.

Gava lawik bi uk li nav milet gereha carek av w li bav w ket rast ber xwe da w xwest her cem. Bav w di bin eng xwera ser kvroşk şan w da ew j tirseha carekdin sekin. Lawik bi uk hew xwe girt carek din xwest go her cem bav xwe le dsa bav w ser kvroşk şan w da lawik j tirseha carek din sekin.

Lawik bi uk hew xwe girt ber xwe da bav xwe betirs u go her cem w. Bav w ser kvroşk şan w da l lawik bi uk hew j tirseha. Carek wav lawik bi uk kvroşk ji bin heb xwe berda meydan. Gava lawik bi uk ew d li w vexumeha. Gava milet kvroşk dn şawh şawh li wan ket hima lawik diz rahşt kur xwe bi diz ji nava milet derket. Heta Mr nobedar bi xwe hisehan lawik ji ber aven wan winda b.

Mr bahwerkir go ti are di dest wda neya ew ti cara bi zor nikar diz xwe bigir.

W ferman (qirar) da dell berdan nava bajr. W got: „Diz w bajar kib ber xwe bid naskirin ez w cize nakim ez kea xwe li w mahrkim ew bib wezr min.

Lawk diz pş ev soza mr bahwer nekir. Demek teda bihirt wi ji xera got: “Bi v haway ezj hew karim bi qednim. Ez xwe bi w bidim naskirin hek w soza xwe bir ser ji mir başa hek ew xayn derkev min bi wan fehla bikuj ew qedera mina. Bi v fikr xwe bi dilek bi tirs ew u cem Mr got ew diz ti l gerih ezim.

Mr bi w ken got wqas sewk li pex bajar min diz min bu min min nikarbu w bigirim. Ev yek ticar nay bahwerkirin. Lawik got ezim mesele hemi ji wra got fehl go ew hergav ji dest nobedara xelasdibu ji wr gotin. Lebel mr bahwernekir go diz w sewk li px gund bajara b. W got heger ti şerdek min bi cih bn ez ji te bahwer bikim. Ti şerd min bi cih neyn hing ez ser te jkim. Diz got: „Ferseta mra ji xwedya ka şerd xw bja heger ji min hat ez bi ich bnim heger ji min nehat ewj qedera mina hing ser min li ber teya.“

Mr got: “ax te dizya bajar min kir hing mrek din gelek qahr li min kirin, heger ti karib w mr ji minra bidiz hing ez ji te bahwer bikim.”

Lawik diz ti ar ji xwera nedn go karib xwe ji v şerd gelk (piř) zahmet xelask. Ew mecburb w şerd bn cih anj ser w we bihata jekirin.

W ar zilam bi qewet bi xwera karkirin ber xwe da bajar Mr go ew bidiz.

Gava ew gihan Bajr wan cihek go ew karibin le razin ji xwera dn. Lawike diz got haval xwe: “Gerek hun li wir bin heta ez carek din bem cem we!“

Havaln w li wir man ew u nav bajr ji xwera hises kir. Ka ew bi i haway karib her cem Mr bey go be dyn.

Gava ew li ber dev Qesebxanakr bihirt av w ketin ser Nrk bizina ht bi qas zilamek mezin bu. Ew u cem Qesb got: „Ma ez karim erm v ner ji te bikiřim?“

Qesab ken got: „Ere. Ma karemin li veder xeyn firotina goşt erma peva qey ya?“ Qeseb bihay xwe got Lawik diz bihay go w xwestibu da w rahişt erm xwe .

Ew mihela Sefar hesinkera. W ji wir Xiřxirk, zengil gul gulben ji xwer kiřn.

W ew tişten go kiřbun bi muy ermva girdan ew hilann. Duvra Ew u cem Koka mr ji xwera cihek go karbuya bi diz teřa bikev hindiru nşankir.

Evar bi ser wanda hat, w rahişt erm xwe li xwekir di cih go ber hing nşan kiribu ra ket nawa Koka Mr. Ew u ber cih w ew şyarkir got: „Bin Adem ti raba ser xwe! Ez ezraylim hatima rih te bistnim.“

Gava Mr av xwe ji xew bel kirin ew kes bi pir bi xirxirk zengil li ber cih xwe d kezeb li w qeteha. Be şert şirut ji w bahwerkir go ew Ezrayla hatya go rih w bistn.

Hew tiştek hat bra w biten dev w li gotina gereha: „Ma ez nikarim xetir ji kulfet xwe bi xwazim?“

Lawk diz got: „Bel ti kar sib xetir ji wan bixaz tabuta xwe hazir bik şevek din v wext li vir di nav kev be nobedar li benda min ba heta ez carek din bem rih te bistnim.“ Lawk diz bi van gotina carek din ji mezela w derket.

Mr reben ma bihit qederek nizanbu i bik. Ew rabu ser xwe Kuflet xwe hemi şyar kirin derd xwe hemi ji wanra got. Kes ji w bahwernekir l mr li tişen go w bi ten dbun eminbu got: Ti tişt ji minra xer nak gerek ez xetir ji we bixwazim wek w jiminra tahrfkirya di nava Tabuta xweda be nobedar şevekdin li benda w bim. Heyn wek go Lawk diz ji wra gotib Mr kar bar xwe ji mirinra kirin evaradin li benda Mirin ma.

Roj carek din u ava taristan perda xwe avt ser ruy dinyay bajar qereha Lawk diz carekdin erm xwe li xwe kir got haval xwe: „Hun bidin pey min ta em herin!“ W da peşya havalen xwe un cem koka Mr setya xwe ji der dor we kirin ka kesek li wada veket nina wan ti kes nedn. Lawk diz got haval xwe „i buqewim gerek hun b deng bin. Kesek ji we qet deng ji xwe neyn!“ Ew ketin hindiru un mezela go Mr teda li benda mirina xweb. Ew li ber tabuta w sekin got: “Mr delal te xwe hazirkirya?”

Mr got: „Bel ezrayl rihistn ez hazirim.“

Lawk diz got: „rih standin ne hesana gelek tişt gerek ben kirin gerek ti xwe nelebitn heta ez qalib te rih te ji hev xelaskim! Ti metirseha! Ti bi xwe nahisih ti der te na eşihin.”

Herar havala rahiştin tabuta w ew ji Koşka w derxistin ber xwe dan welat xwe. Di şevda ew gihan Bajar xwe ew tevl tabuta w li ber Mr xwe dann got: “Xelata te ji min xwestibu ev.“

Mr reben ji aven xwe bahwer nekir, şaş ma.

Lawk diz got mr xwe: „Mr min hek ti bixwaz ez heyfa t ji w hilnim.”

Kefa Mr hat got: „Ti bi dil xwey.”

Lawik diz got Mr li benda mirine bu: „Te gelek caran niheq li Milet xwe kirya rih te bi hesan nay standin ji ber v yek gerek ti be cizkirin ta guneh te ben hafu kirin.“

Mr reben nizanbu i t ser w got: “Ji xwe ez di dest te dema, tişten ti bej ez bikim.”

Lawk diz got: „Mecbur ti wek dewara bi qor!“ Mr reben wek dewara qor.

Lawik got: „Mecbur ti wek dka bang bid!“ Mr wek dka bang da.

Lawik got: „Mecbur ti wek sa bi rey!“ Mr wek sa rey.

Mr din got: „Bes w ji hal w xelaskin!”

Wan qelpaxa li ser tabuta w vekir gotin: „Ti kar j derkev.”

Gava ew derket milet mr din li dora xwe dn fehm kir i bi ser w hatya le bel dev w ji fihtya (şerma) hew gereha xeberek bej.

Mr din got: „Diz min ti diz te qahr li min kirin ta got ez ne Mrk bi kerhatma. Te nikarb xwe ji dest dizek biparz gerek ti carek din tahmsary wilo li ti kur camra nek!“

Henu dev w gereha got: Ez kemim ti temam, ez xulamim ti Mr ji ro pda ti i bej min ez li ber te ma.“

Wan havalt da hev Mr soza xwe bir ser kea xwe da Lawk diz ew kir nav maly xwe.

Lawik daweta xwe xatuna bedew bi helalya xwed li dar xist ew ketin nava kef şahya.

Hek ew nemiribin hej kef şahya wan berdewama.

Rahmet li de bav xwendekar guhdara.

Em kemin xwed temama.            

 


1) Kerik: darek di gl b. Ber bi we dara digl bar di hilgirtin.

 

Niviskar:  Ferhun Kurt 

 

 rok Mesel bi Kurd 


Kure ku Bave xwe aveti


  Mesela dize bajare halaba mira


  Mesela Muso kundo


    Se zilame belengaz


   Bahlul heft sala xeberneda


  Bahlul u cinare xwe 


  Bahlul u hezimata Xelife u wezire wi


  Bahlul u xelat


 

rok:

 

  Tschiroka revi u kew


  Tschiroka revi u kiso


     Tschiroka reviye i be aqil


  Tschiroka scher gur u revi  


 
Top
Niviskar:  Ferhun Kurt 

 

Die chronologische Geschichte einer leiderprobten, kleinen Religionsgemeinschaft

 

 

 


Einfuehrung des Autors


Einleitung


Kapitel Eins


Kapitel Zwei


Kapitel Drei


Kapitel Vier


Anhang