DIJBERITIYA DINAVA OL NETEWEN LI KURDSTAN DE, DERIYN GELEK DERGEHN ME MORKIRINE  

Her iqas min ilm ekonom(abor)y nexwandibe j, ez dizanim gelek sedemn pşveneuna aboriya me Kurdan hene. Dema ez li goriya v zanna xwe li rewşa kronolojiya aboriya Kurdstan dirnim, ez gelek xemgn dibim dibnim ku piraniya maldar, sermayadar karbidestn me Kurdan j tim ji ber zordariya dewlet kevneperestiya di herm de nikarbune li goriya azadiya diln xwe kar bikin. Tişt min her zde dişne, ew j ku em Kurd bixwe bne hj dibine kevnika ser destn kevneperestan dewlet me bixwe zirar daye-didine hev netewa xwe. Bi dtina min, ji xwe gava hinek kes, dezgeh saziyn “rizgarxwazn” Kurdstan j bi rast ji van sedemn ku dijberiya me zdedikin baş fahm bikirina ew j ji erkn xwe ye netew re biaqil xwed derketina, hing vga j ev dagerkirin, talan wranbuna welat me ewqas mezin ne dibn. 

Keremkin birnen, ez niha bi xra gotinn şadn dinava me de zind ne neyeke ku di rojnama Batman ye herm de hatiye weşandin, nimna buyerke ku hj aktuelle(dirojev deye) bnime ber avn we hjayan. 

Dema min di neyn rojnama “Batman ağdaş Gazetesi” de bihst ku “deriy fabrka herd birayn zd ji ber zordar kevneperestiya di herm de heye t morkirin-girtin” [1], ez gelek pşiyam ev buyer j ji min re b derd. Ez rabm me cem camrek(l,ez naxwazim nav w eşkere bikim)[2]ku min dizanb ev meriv gundiy van herd birayn zd ye. Min rojname j re xwand ew ji min re got: ”Bel, rojnamevan buyer rast nivsandiye eger t j binivsn ez v buyer tev ji serve ji te re bibjim…..”[2] 

Min got, de ka ji kerema xwe re t j v buyer ji me re bibje!

Şade dest pkir got:  “Bel, raste di wextek de gelek mal milk(erd) van herd birayn zd di gund Qorix de heb. Me merivn wan j hing alkar dida hevdin me gundiyan(hing em il maln zd, s maln xaparz end maln musilmanan tev şxek wan bi navdeng di gund Qorix de dijiyan) j bi xra andinya erd-debara wan xwe xweddikir. Evan herd  bira Xell Usiv di sala 1981 de Qoperetfa lekn şr didn vekirin. Ji xwe di w wext de piraniya Kurdn di herma me de nizanbun ka Qoperetf iye. Wexta qoperetif vekirin 50 lek(mang)n şr didan ann, end ji me karkern gundivn xwe j ji bona xwedkirina mangan hilann-danna şr di nava şuxl qoperetf de dane şuxlandin. Dre ji bo karibin karbarn qoperetf tir nasbikin şuxl xwe hnj bi zanist birve bivin, rabn ar ji ciwann me(ev şexsan hj saxin ez dikarim navn wan j eşkere bikim.L..) gundiyan şandine dibistana ji bo zanna kar qoperetf. Gundiyan j didtin ku ev nikaren hem karkern li gund(Qorix) hene tevan di qoperetf de bidine şuxulandin. Hinek ji gundiyn me yn betal ku ji ber zilm zora dn nikaribn ji gund xwe derkevin j n xwe avtine ber bextn  van biran gotine wan: “hukumet al we nasdikin, gava hn bixazin hn dikarin me di ciyek din de bidine şuxlandin”. Birast j, hukumeta hing gelek kfa xwe ji van herd birayan re tian. Bixra wan dahin standinn wane baş, rabn hing 10 kesn gundiyn xwe ji bo kar şandine dervey welat. Bel, vane hinek ji van deh kesan vga hj li Almaniya Feransa kardikin. Gelek merivn li derdora Bişr y ne zd j dizanin, van birayn zd hing ne nava Tirkiy ji  herma ukurova ar barn qamiyonan ji zeyt, margarn hwd. ann bi nvbuhayek li gel herma xwe belakirin(Bi Xwed, vga hj gelek kesan ew pern deynn xwe ye hing nedane van biran). 

Ji xwe heta ku xwediy fabrqa şr ya li bajar Srt nizanb ku ev herd biarayn xwediy qoperetfa gund Qorix zdne, ew şr ji qoperetfa wan dihat tev bi dilxweş dikir. Dema hinek kevneperest olperestn li derdora Bişr Batman dtin ku va rewşa van herd birayn zd ji ya wan gelek baştir dibe yn bi wan re dişuxuln j gelek pşdikeve. Ew radibin diine cem  xwediy fabrqa şr ya li bajar Srt re dibjin, “ev berhemn fabrqa te, ji şr ku zd tnn didine te  dibin hn j dizanin keda ji ber destn zdiyan dert herame. Em ji gel musilman li derdora xwe re j bjin, bila kes  hew berhemn fabrqa te bikire….” Ji ber v gotegota xrnexwazn zdiyatiy, ncar xwediy fabrqa şr ya li bajar Srt j kirna şr qoperetfa gund Qorix da rawestandin. Dre me şr ji qoperetf derdiket dibir dida hinek karbidestn(weke nanvan, pastec yn) ku di nava bajar Batman de berhemn xwarin vexwarina ji şr dikirin difirotin. Paş gava ev kerbidest j p hesiyan ku em zdne, ewan j d hew şr me kirn.Heta hinekan ji wan j gelek tiştn ne baş anne ser me.…  

Vca, Xell Usiv ji v rewşa nebaş fahmkirin rabn ji mecbrb lekn xwe yen qoperetf firotin. Dre fikirn dizanbn ku di herma me de qet fabrqn arvan tne ne. Rabn ncar di sala 1987 de dest bi vekirina fabrqa arvan kirin.  Dema kar fabrqa arvan xelasb fabrq dest bikarkir, hing dsa sed karkern li gund di herma gund Qorix de di kar nava fabrq de karkirin ewan j bixra v kar nava fabrq de aboriya nava mala xwe gelek serrerast kirin. Weha qezenc-kara gelek cotkarn ku zad xwe ncar ne dibirine devern dr j zde b. Ji xwe hna gelek cotkaran nizanbn ka w di dawiya debara wan de iqas dexil-zad didestn wan de bimne, dihatin hja hing bi sedhezaran qird ji van herd birayn zd yn xwediy fabrqa arvan distandin. Ji xwe gelek axa cotkaran hj ev deynn qirdiya hing standine ne dane wan. Di van saln daw de hinek ji wan  deyndarn xayn dizanbn ku t kes zd zde li deodora herd bira nemane. Heta ji bo ku hinek ji wan deynn qirdiya stand nedin, rabn ncar fesad, nakok dijber  xistine nava gel herm gotin:” Em nan ji arvan li ber dest zdiyan dert naxwin, div musilman genim(zad) xwe nedine Fabriqa zdiyan, Nan musilmann di v fabrqa zdiyan de kar diken j ne helale, keda musilmann ku di fabrqa zdiyan de karbike herame, bila ev herd birayn zd j herin bigihjine wan merivn xwe yn ku ne di nava gawiran de li dij me hukumeta me propaganda dikin……,……,..…,…. hwd.” 

ncar ji ber v zilm, gotegota van zordar kevneperestan wan karkern musilman yn ku di nava fabrq de kardikirin j dev ji kar fabrq berdan. Weha herd bira mecbrdibun herin hinek karkeran ji herm ne din bnin. Ez baş dizanim ji xwe gelek deyindarn musilman j deyinen xwe nkarkirin deynen herd biran nedane wan. Wek din j min di w wext de gelek caran bi avn xwe didt, dema ku axa musilmann li gund derdora Qorix diman cam yek di gund xwe de avadikirin pwstiya wan bi pera hebn, dihatine cem Xell Usiv zd lave-lava alkariya mad li wan dikirin. Xell Usiv j hja hing bi deh hezaran lre alkar didane wan. Na, wexta ji axa, melle hevalbendn wan re pere pwstbn, ewan hing ne digotin, em per alkariya we zdiyan naxine nava ya xra musilmanan. Vca, pişteka olperest kevneperestan her wext ji dewlet j heye. Ev ro baş dizanin ku pişteka Xell Usiv zd ji kes nemayehe. Ji xwe gelek kes j dibne dizanen ku em zd j ji ber v zilm zora di herma me de reviyane hatine dervey welat. Wek ku min didestpk de j got, spas ji bo rojnamevan “Batman ağdaş Gazetesi”, ew j rewşa wan e niha gelek zelal daye xwan……”[2] 

Bel, bi dtina min weke ku di v buyera hja dirojev de ye j xwan dibe eşkere dibe,  di war aboriya me ye li Kurdstan de j gelek neheq valayiyen mezin bune mixabin ev hj dibin. Ji xwe gelek ji me j dizanin ku xrnexwazn gel Kurd hinek Kurdn xwe firoş j tim ji v btifaqiya rizgarxwaz, maldar, sermayadar, ol netewen li Kurdstan hene stifade dikin.  

Hvdarim ku rizgarxwazin Kurdstan van cdetiyn dinava ol netewn li Kurdstan de hene hj dibin, baş nasbikin ji virpve nehlin d dergehn t kes welatparz bne morkirin.  

avkan: 

  1. Temamiya v ne di rojname malpera http://www.batmancagdas.com/news_details.asp?News=3400

http://www.batmancagdas.com/news_details.asp?News=3441 de ye

  1. Şade, kesek ji gund Qorix ye ez w baş nasdikim 

 

Kemal Tolan

11.08.2006

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Top
Niviskar:  Ferhun Kurt

 

Die chronologische Geschichte einer leiderprobten, kleinen Religionsgemeinschaft

 

 

 


Einfuehrung des Autors


Einleitung


Kapitel Eins


Kapitel Zwei


Kapitel Drei


Kapitel Vier


Anhang